ముఖ్యమైన సూచనలు (Instructions):
- Syllabus: ఈ Test లో Psychology 24 ప్రశ్నలు మరియు Pedagogy 6 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి.
- Exam Pattern: ఇది 30th June 2025 TS TET Social Paper- 2 (Shift-1) Psychology Subject అధికారిక ప్రశ్నాపత్రము.
- Solved: ప్రతి ప్రశ్నకు ఆన్సర్లతో పాటు క్లియర్ వివరణ (Detailed Explanations) ఇవ్వడం జరిగింది.
- Analysis: మీ స్కోర్ ను మరియు Preparation స్థాయిని వెంటనే సమీక్షించుకోవచ్చును.
- Speed: 30 ప్రశ్నలను నిర్దేశిత సమయం (30 నిమిషాల) కంటే ముందుగానే పూర్తి చేయడం ద్వారా మీ టైమ్ మేనేజ్మెంట్ని మరింత మెరుగుపరుచుకోండి.
- Negative Marks: ఈ పరీక్షలో తప్పుడు సమాధానాలకు సంబంధించి ఎలాంటి నెగెటివ్ మార్క్స్ ఉండవు.
Start Psychology Test
మీ ప్రిపరేషన్ను ఇప్పుడే ప్రారంభించండి – withchari.in
కింది వాటిలో థార్న్ డైక్ ప్రకారం అభ్యసన ప్రక్రియలో సోపానం కానిది ఏది?
అంతర్దృష్టితో కూడిన ప్రతిస్పందన యొక్క ఎంపిక.
యాదృచ్ఛిక కదలికలు.
లక్ష్యం.
ఆటంకం.
థార్న్డైక్ తన 'యత్న దోష సిద్ధాంతం'లో అభ్యసనం అనేది అనేక ప్రయత్నాలు మరియు పొరపాట్ల ద్వారా (యాదృచ్ఛికంగా) జరుగుతుందని వివరించారు. కానీ 'అంతర్దృష్టి' అనేది సమస్యను ఒకేసారి అవగాహన చేసుకోవడం ద్వారా ఆకస్మికంగా కలిగేది. ఇది కోహ్లర్ ప్రతిపాదించిన 'గెస్టాల్ట్ సిద్ధాంతం'కు సంబంధించిన అంశం, థార్న్డైక్ సోపానాలలో భాగం కాదు.
బ్రూనర్ యొక్క మూడు ప్రాతినిధ్య పద్ధతులు - ఎనాక్టివ్, ఐకానిక్ మరియు సింబాలిక్ వీటికి అనుగుణమైనవి:
A) పిల్లల వాస్తవిక వయసు. B) పిల్లల మానసిక వికాసం. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి?
A. B రెండూ కాదు.
A మాత్రమే.
B మాత్రమే.
A & B రెండూ.
బ్రూనర్ సిద్ధాంతం ప్రకారం, పిల్లల వయసు పెరిగే కొద్దీ వారి మానసిక వికాసం కూడా మారుతుంది. దీనికి అనుగుణంగానే వారు మొదట వస్తువులను తాకడం (Enactive),తర్వాత చిత్రాల ద్వారా (Iconic) మరియు చివరగా అమూర్త చిహ్నాల (Symbolic) ద్వారా విషయాన్ని గ్రహిస్తారు. అందుకే ఈ పద్ధతులు పిల్లల వయసు మరియు మానసిక వికాసం రెండింటికీ అనుగుణంగా ఉంటాయి.
ఈ క్రింది వాటిలో ఏది మానవతావాదం వచ్చిన తర్వాత ప్రభావవంతమైన బోధన కోసం నమూనా మార్పును సూచిస్తుంది?
సహకారం మరియు సాంఘీక విలువల కంటే పోటీ చాలా సందర్భోచితమైనది.
బోధకుడిగా కాకుండా సహాయకుడిగా ఉపాధ్యాయుడు.
ప్రవర్తనలో ఉదాహరణగా చూపటానికి బదులు విలువలను బోధించాలి.
విచారణ కంటే నిష్క్రియాత్మక శ్రవణం అనేది ప్రాధాన్యత కలిగిన అభ్యసన విధానం.
మానవతావాద అభ్యసన సిద్ధాంతం ప్రకారం అభ్యసనం అనేది విద్యార్థి కేంద్రంగా, వారి స్వీయ వికాసంపై ఆధారపడి జరగాలి. అందుకే ఉపాధ్యాయుడు కేవలం జ్ఞానాన్ని అందించే 'బోధకుడి' (Instructor) లాగా కాకుండా, అభ్యసన ప్రక్రియను సులభతరం చేసి విద్యార్థి స్వయంగా నేర్చుకునేలా ప్రోత్సహించే ఒక 'సహాయకుడిగా' (Facilitator) వ్యవహరించడం ఈ నమూనా మార్పు యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
పరీక్షలో తక్కువ మార్కులు వచ్చిన దామినిని ఆమె తండ్రి తిట్టాడు. గదికి వచ్చిన తర్వాత దామిని తన పెంపుడు కుక్కను 'గది నుండి బయటకు వెళ్ళు, నేను ఒంటరిగా ఉండాలనుకుంటున్నాను' అని అరిచింది. ఇది ఏ రక్షక తంత్రానికి ఒక ఉదాహరణ?
తాదాత్మ్యీకరణం.
విస్థాపనం.
ప్రతిగమనం.
పరిహారం.
ఒక వ్యక్తిపై కలిగిన కోపాన్ని లేదా అసహనాన్ని నేరుగా వారిపై చూపలేక, వేరొక బలహీనమైన వ్యక్తిపై లేదా వస్తుపై చూపించడాన్ని విస్థాపనం (Displacement) అంటారు. ఇక్కడ దామిని తన తండ్రిని ఏమీ అనలేక, ఆ కోపాన్ని తన పెంపుడు కుక్కపై అరిచి ప్రదర్శించడం ఈ రక్షక తంత్రానికి సరైన ఉదాహరణ.
కార్య సాధక నిబంధన దేనిని నివారించాలని సూచించింది?
సానుకూల పునర్బలనం.
ప్రతికూల పునర్బలనం.
శిక్ష.
ఆకృతికరణం.
స్కిన్నర్ 'కార్యసాధక నిబంధన సిద్ధాంతం' ప్రకారం పునర్బలనం ప్రవర్తనను బలపరిస్తే, శిక్ష అనేది ప్రవర్తనను బలహీనపరుస్తుంది లేదా తాత్కాలికంగా అణచివేస్తుంది. శిక్ష వల్ల అభ్యాసకుడిలో భయం, కోపం వంటి ప్రతికూల భావాలు కలుగుతాయని, ఇది అభ్యసనానికి ఆటంకం కలిగిస్తుందని, అందుకే అభ్యసన ప్రక్రియలో శిక్షను నివారించాలని స్కిన్నర్ సూచించారు.
బాల కార్మిక (నిషేధం మరియు నియంత్రణ) సవరణ చట్టం, 2016 పిల్లలు పాఠశాల సమయం తర్వాత లేదా సెలవుల్లో ప్రమాదకరమైన వృత్తులు లేదా ప్రక్రియలు కాకుండా ఎవరికి సహాయంగా ఇతర పనులు చేయడాన్ని నిషేధించలేదు?
వారి కుటుంబం.
ప్రజా వినోద సంస్థ.
వాణిజ్య సంస్థ.
నివాస హోటల్.
బాల కార్మిక (నిషేధం మరియు నియంత్రణ) సవరణ చట్టం-2016 ప్రకారం, 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలు ఎలాంటి పనులు చేయకూడదు. అయితే, దీనికి కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి. పిల్లలు పాఠశాల సమయం తర్వాత లేదా సెలవుల్లో తమ కుటుంబానికి లేదా కుటుంబ వ్యాపారాల్లో (ప్రమాదకరమైనవి కాకుండా) సహాయం చేయవచ్చు.
పిల్లలందరిలో భాషా వికాసం అనేది ముద్దుపలుకులతో ప్రారంభమవుతుందనేది ఏ పెరుగుదల మరియు వికాస సూత్రం యొక్క అంతర్భావం?
వైయక్తిక భేదాల సూత్రం.
వికాసం ఒక ఖచ్చితమైన నమూనాను అవలంబిస్తుందనే సూత్రం.
పెరుగుదల, వికాస వేగం అన్ని దశలలో ఏకరీతిగా ఉండదు.
వికాసం గర్భం నుండి సమాధి వరకు కొనసాగుతుందనే సూత్రం.
వికాసం అనేది జాతి, ప్రాంతం మరియు భాషతో సంబంధం లేకుండా పిల్లలందరిలోనూ ఒకే క్రమపద్ధతిలో, ఒక ఖచ్చితమైన నమూనాలో కొనసాగుతుంది. భాషా వికాసంలో భాగంగా ప్రతి బిడ్డ ముందుగా ముద్దుపలుకులు పలికి, ఆ తర్వాతే పదాలు మాట్లాడటం ఈ ఖచ్చితమైన నమూనాకు ప్రధాన ఉదాహరణ.
ఒక పరిశోధకుడు రెండు జాతులకు చెందిన రెండేళ్ల పిల్లల పెరుగుదల ప్రమాణాలలో తేడాలను అధ్యయనం చేయాలనుకున్నాడు. దీనికి అత్యంత సముచితమైన పద్ధతి ఏది?
ప్రయోగం.
అనుదైర్ఘ్య అధ్యయనం.
క్రాస్ సెక్షనల్ అధ్యయనం.
వ్యక్తి అధ్యయనం.
వేర్వేరు సమూహాలకు చెందిన వ్యక్తులను ఒకే సమయంలో, ఒకే అంశంపై అధ్యయనం చేయడాన్ని క్రాస్ సెక్షనల్ అధ్యయనం అంటారు. ఇది తక్కువ సమయంలో మరియు తక్కువ ఖర్చుతో వివిధ సమూహాల మధ్య ఉన్న తేడాలను పోల్చడానికి చాలా అనువైనది.
కింది వాటిలో తరగతి గదిలో ప్రేరణ సాంకేతికత కానిది ఏది?
ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతులు.
పిల్లల కేంద్రీకృత విధానం.
ఫలితాలు మరియు పురోగతియొక్క జ్ఞానం.
పిల్లల స్నేహపూర్వక పరిసరం.
ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతులు అనేవి విద్యార్థుల కంటే ఉపాధ్యాయుని బోధనపై ఎక్కువగా దృష్టి పెడతాయి. ఈ పద్ధతులలో విద్యార్థులు నిష్క్రియాత్మకంగా ఉండి కేవలం సమాచారాన్ని స్వీకరిస్తారు. కాబట్టి ఇది వారిలో సహజమైన ఆసక్తిని లేదా అభ్యసనం పట్ల ప్రేరణను కలిగించే సాంకేతికత కాదు.
ఎరిక్సన్ మనో-సాంఘిక వికాస దశల వయస్సు వ్యవధి ఎంత?
జననం నుండి 65 సంవత్సరాల వరకు.
జననం నుండి 20 సంవత్సరాల వరకు.
జననం నుండి 45 సంవత్సరాల వరకు.
జననం నుండి ఉత్తర వయోజన వయసుతో సహా మొత్తం జీవిత కాలం.
ఎరిక్ ఎరిక్సన్ ప్రతిపాదించిన మనో-సాంఘిక వికాస సిద్ధాంతం వ్యక్తి జననం నుండి మరణం వరకు జరిగే మార్పులను వివరిస్తుంది. ఇతర సిద్ధాంతకర్తలు వికాసాన్ని కేవలం బాల్యం లేదా కౌమార దశకే పరిమితం చేయగా, ఎరిక్సన్ మాత్రం తన సిద్ధాంతంలో శైశవ దశ నుండి ఉత్తర వయోజన దశ వరకు ఎనిమిది దశల ద్వారా మొత్తం జీవిత కాలాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు.
కంప్యూటర్ల భాగాలను మరియు వాటి వాడకంపై అవగాహనను పరిచయం చేయడానికి ఒక పాఠశాల గ్రేడ్ I నుండి కంప్యూటర్లపై కొన్ని అంశాలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇక్కడ ICT అనేది:
బోధన మరియు అభ్యసన మాధ్యమం.
అధ్యయన విషయం.
అప్లికేషన్ సాఫ్ట్వేర్.
ఒక ప్రత్యేక కోర్సు.
పాఠశాలలో కంప్యూటర్లను ఇతర సబ్జెక్టులు బోధించడానికి ఒక సాధనంగా వాడకుండా, నేరుగా కంప్యూటర్ భాగాల గురించి మరియు వాటి పనితీరు గురించి నేర్పించినప్పుడు అది ఒక 'అధ్యయన విషయం' (Subject of Study) అవుతుంది. అంటే ఇక్కడ విద్యార్థులు ICT ద్వారా నేర్చుకోవడం లేదు, ICT గురించి ఒక సబ్జెక్టులా నేర్చుకుంటున్నారు.
కింది వాటిలో ప్రజ్ఞను ప్రభావితం చేయని వాటిని గుర్తించండి:
A) వయస్సు. B) లింగం. C) జాతి. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి?
A & B మాత్రమే.
B & C మాత్రమే.
A & C మాత్రమే.
A మాత్రమే.
ప్రజ్ఞ అనేది వయస్సుతో పాటు మార్పు చెందుతుంది. మెదడు పరిణతి చెందే కొద్దీ ప్రజ్ఞా వికాసం జరుగుతుంది, అయితే వృద్ధాప్యంలో అది కొంత తగ్గుముఖం పట్టవచ్చు. శాస్త్రీయ అధ్యయనాల ప్రకారం ఒక వ్యక్తి యొక్క ప్రజ్ఞపై లింగం లేదా జాతి ఎటువంటి ప్రభావాన్ని చూపవు.
వికలాంగుల హక్కుల చట్టం (RPwD), 2016 ప్రకారం ప్రభుత్వ సంస్థలలో బెంచ్ మార్క్ వైకల్యాలున్న వ్యక్తుల కోసం ఉద్దేశించిన పోస్టులలో 'అంధత్వం మరియు తక్కువ దృష్టి' ఉన్న వ్యక్తులతో భర్తీ చేయవలసిన పోస్టుల శాతం ఎంత?
మూడు శాతం.
నాలుగు శాతం.
రెండు శాతం.
ఒక శాతం.
వికలాంగుల హక్కుల చట్టం (RPwD Act, 2016) ప్రకారం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో మొత్తం రిజర్వేషన్ను 3% నుండి 4% కి పెంచారు. ఈ 4 శాతాన్ని అంధత్వం మరియు తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం మరియు మేధో వైకల్యం వంటి నాలుగు ప్రధాన విభాగాలకు ఒక్కో శాతం చొప్పున నిర్ణయించారు.
రైయాన్ తన తల్లితో, 'అమ్మా, మా ఐదుగురు స్నేహితులలో శరణ్ పొడవైనవాడు, తరువాత కిరణ్, ఆ తరువాత నేను, నా తర్వాత సూరజ్, చివరివాడు రజత్' అని చెబుతున్నాడు. పియాజె సంజ్ఞానాత్మక వికాసం యొక్క ఏ దశలో వరుసక్రమం (సీరియలైజేషన్) ఏర్పరచే సామర్థ్యం అభివృద్ధి చెందుతుంది?
మూర్త ప్రచాలక దశ.
అమూర్త ప్రచాలక దశ.
అంతర్బుద్ధి దశ.
పూర్వ-భావనోద్భవ దశ.
పియాజె ప్రకారం మూర్త ప్రచాలక దశ లో పిల్లలకు వస్తువులను లేదా వ్యక్తులను వారి పొడవు,బరువు లేదా పరిమాణం ఆధారంగా ఒక క్రమ పద్ధతిలో అమర్చే 'శ్రేణీకరణ' సామర్థ్యం లభిస్తుంది. రైయాన్ తన ఐదుగురు స్నేహితులను వారి ఎత్తుల ఆధారంగా వరుస క్రమంలో గుర్తించడం ఈ దశ యొక్క తార్కిక ఆలోచనా విధానానికి నిదర్శనం.
అభ్యసనం వల్ల ప్రవర్తనలో మార్పు ఏ విధమైనది?
వారసత్వంగా వచ్చింది.
ఆర్జించినది.
ప్రతిక్రియాత్మకమైనది.
సవరించలేనిది.
అభ్యసనం (Learning)అనేది వ్యక్తి తన అనుభవాలు, అభ్యాసం లేదా శిక్షణ ద్వారా పొందే మార్పు. ఇది పుట్టుకతో వచ్చే సహజాతాల వల్ల లేదా వారసత్వం వల్ల ఏర్పడదు. వ్యక్తి బాహ్య పరిసరాల నుండి మరియు తన ప్రయత్నాల ద్వారా స్వయంగా ఆర్జించినది (Acquired) కాబట్టి ఇది ఒక క్రియాశీలక ప్రక్రియ.
ఏ దశలో సెంటిమెంట్లు కనిపించడం ప్రారంభిస్తాయి?
ఉత్తర బాల్య దశ (6 నుండి 12 సంవత్సరాలు).
పూర్వ బాల్య దశ (2 నుండి 5 సంవత్సరాలు).
శైశవ దశ (0 నుండి 2 సంవత్సరాలు).
కౌమార దశ (13 నుండి 18 సంవత్సరాలు).
ఉత్తర బాల్య దశలో పిల్లల సామాజిక పరిధి విస్తరించడం వల్ల వారు వ్యక్తులు, వస్తువులు, స్థలాలు లేదా విలువల పట్ల స్థిరమైన మరియు బలంగా ఉండే భావోద్వేగాలను పెంపొందించుకోవడం ప్రారంభిస్తారు. ఈ దశలోనే దేశభక్తి, కుటుంబ గౌరవం, మరియు గురువుల పట్ల భక్తి వంటి సెంటిమెంట్లు బలంగా ఏర్పడతాయి.
కింది వాటిలో శిక్షణ బదలాయింపుకు సంబంధించి సరైన వాక్యాన్ని గుర్తించండి?
పాక్షికంగా సానుకూలంగా మరియు పాక్షికంగా ప్రతికూలంగా ఉండవచ్చు.
ఎల్లప్పుడూ సానుకూలంగా ఉంటుంది.
ఎల్లప్పుడూ ప్రతికూలంగా ఉంటుంది.
ఎప్పుడూ శూన్యం కాదు.
శిక్షణ బదలాయింపు అనేది ఒక రంగంలో నేర్చుకున్న నైపుణ్యం మరో రంగంపై చూపే ప్రభావంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పాత అభ్యసనం కొత్త అభ్యసనానికి సహాయపడితే సానుకూలంగా, ఆటంకం కలిగిస్తే ప్రతికూలంగా మరియు ఎటువంటి ప్రభావం చూపకపోతే శూన్యంగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఇది సందర్భాన్ని బట్టి పాక్షికంగా సానుకూలంగా లేదా పాక్షికంగా ప్రతికూలంగా ఉండవచ్చు.
కింది వారిలో 'టీమ్ టీచింగ్'లో కలిసి ఉండేది ఎవరు?
A) ఒక ప్రత్యేకమైన విద్యార్థి సమూహం. B) విద్యార్థి సమూహానికి బోధించడానికి బాధ్యత వహించే ఒక చిన్న అధ్యాపక సమూహం. C) ఉపాధ్యాయులు మరియు విద్యార్థులకు సహాయం చేసే కొంతమంది వ్యక్తులు.
సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి?
A & B మాత్రమే.
B & C మాత్రమే.
A, B & C.
A & C మాత్రమే.
'టీమ్ టీచింగ్ (జట్టు బోధన)' అనేది ఒక వినూత్న సహకార బోధనా పద్ధతి. ఇందులో ఒకే విద్యార్థి సమూహానికి ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఉపాధ్యాయులు కలిసి ప్రణాళికాబద్ధంగా బోధన చేస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో బోధించే అధ్యాపకులు, అభ్యసించే విద్యార్థులతో పాటు వారికి సాంకేతిక లేదా ఇతర సాయం అందించే వ్యక్తులు కూడా భాగస్వాములవుతారు. ఇది సహకార అభ్యసనాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
కొన్ని పాఠశాలలు మంచి క్రీడాకారులను అందించడంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇది ఆ పాఠశాలలు ఏ రంగానికి తగిన ప్రాధాన్యత ఇచ్చాయని చూపిస్తుంది?
సాంస్కృతిక.
సంజ్ఞానాత్మక.
భావావేశ.
చలనాత్మక.
బ్లూమ్స్ వర్గీకరణ ప్రకారం శారీరక నైపుణ్యాలు, కండరాల సమన్వయం మరియు క్రీడలకు సంబంధించిన అంశాలు చలనాత్మక రంగం కిందకు వస్తాయి. మంచి క్రీడాకారులను తయారుచేసే పాఠశాలలు విద్యార్థుల శారీరక సామర్థ్యానికి మరియు నైపుణ్యాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తాయని దీని అర్థం.
రాకేష్ తన తరగతిలోని విద్యార్థి అయిన అనికేత్ సమూహ కృత్యాల సమయంలో విద్యార్థులందరినీ ఇబ్బంది పెడుతున్నాడని మరియు తన సమూహంలో సరిగ్గా పాల్గొనడం లేదని కనుగొన్నాడు. రాకేష్ అనికేత్ను సమూహ నాయకుడిగా చేసి, ప్రతి 15 నిమిషాలకు ఒకసారి తన సమూహ పని స్థితిని తనకు నివేదించమని చెప్పాడు. ఇక్కడ తీసుకున్న చర్య ఏది?
నివారణ.
సహాయక.
శిక్షాత్మక.
రక్షణాత్మక.
ఉపాధ్యాయుడు అనికేత్ను శిక్షించకుండా, బాధ్యతలు అప్పగించి అతని ప్రవర్తనను సానుకూలంగా మార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. ఇలా విద్యార్థిని సమూహ నాయకుడిగా అభ్యసనంలో భాగస్వామిని చేస్తూ, తనను తాను సరిదిద్దుకునేలా ప్రోత్సహించడం వల్ల ఇది ఒక 'సహాయక' (Supportive) చర్య అవుతుంది.
ఒక వ్యక్తి తన కౌమారదశలో, శైశవంలో లాగానే మరోసారి ఉద్వేగ అస్థిరతను అనుభవిస్తాడు. ఇది మానవ అభివృద్ధి ఎలా ఉంటుందని వివరిస్తుంది?
మొత్తం నుండి భాగాలకు సాగుతుంది.
సంక్లిష్టమైనది కాదు, సరళమైనది.
రేఖీయంగా కాకుండా సర్పిలాకారంగా ఉంటుంది.
నిరంతరంగా సాగదు.
వికాసం ఎప్పుడూ ఒకే సరళరేఖలో సాగకుండా, గతంలోని అభివృద్ధిని పటిష్టం చేసుకుంటూ సర్పిలాకారంగా (Spiral) సాగుతుంది. అందుకే శైశవ దశలో ఉండే ఉద్వేగ అస్థిరత వంటి లక్షణాలు కౌమార దశలో మరోసారి పునరావృతం అవుతూ వ్యక్తిత్వాన్ని పరిపుష్టం చేస్తాయి.
చంచల్ తల్లిదండ్రులు ఆమెకు నచ్చింది తిననివ్వరు, అది ఆరోగ్యకరం కాదని చెబుతారు, ఆమె మురికిగా మారుతుందని బయట ఆడుకోవడానికి అనుమతించరు మరియు అలాంటి అనేక ఆంక్షలు విధిస్తారు కానీ ఆమె చదువులో ఉత్తమంగా ఉండాలని ఎల్లప్పుడూ డిమాండ్ చేస్తారు. ఇది ఈ కింది పిల్లల పెంపక పద్ధతుల్లో దేనిని ప్రతిబింబిస్తుంది?
అనుమతి పూర్వక (Permissive).
అధికారయుత (Authoritative).
అధికారపూర్వక (Authoritarian).
జోక్య రహిత (Uninvolved).
అధికారపూర్వక పద్ధతిలో తల్లిదండ్రులు పిల్లలపై కఠినమైన ఆంక్షలు విధిస్తూ, వారి భావాలకు లేదా ఇష్టాలకు విలువ ఇవ్వకుండా కేవలం క్రమశిక్షణ మరియు ఫలితాల పైనే దృష్టి పెడతారు. చంచల్ విషయంలో ఆమె ఇష్టాలను కాదని, కేవలం తల్లిదండ్రుల నిబంధనలను మాత్రమే అనుసరించాలని కోరడం అధికారపూర్వక పెంపక శైలికి ఉదాహరణ.
అభ్యాసకుడి ఈ ఆరోగ్యం అతని అభ్యసనాన్ని బాగా ప్రభావితం చేస్తుంది:
A) శారీరక. B) మానసిక. సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి?
B మాత్రమే.
A మాత్రమే.
A & B రెండూ.
A, B రెండూ కాదు.
అభ్యసనం సమర్థవంతంగా జరగాలంటే అభ్యాసకుడికి శారీరక మరియు మానసిక ఆరోగ్యం రెండూ అవసరం. శారీరక రుగ్మతలు మెదడు చురుకుదనాన్ని మరియు ఏకాగ్రతను దెబ్బతీస్తే, మానసిక ఆందోళనలు లేదా ఒత్తిడి అభ్యసన పట్ల ఆసక్తిని తగ్గిస్తాయి. అందుకే అభ్యాసకుడి సంపూర్ణ వికాసానికి ఈ రెండూ అత్యంత కీలకమైన కారకాలు.
జాతీయ పాఠ్య ప్రణాళిక ఛట్రం, 2005 సిఫార్సు చేసిన ఉపాధ్యాయ విద్యా కార్యక్రమంలో ప్రధాన మార్పును గుర్తించండి?
అభ్యసనంలో నిష్క్రియాత్మక స్వీకరణ నుండి అభ్యసనంలో చురుకైన భాగస్వామ్యం వైపు.
అభ్యాసక కేంద్రీకృతం నుండి ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృతం వైపు.
అభ్యాసకుడి స్వయంప్రతిపత్తి నుండి ఉపాధ్యాయ నిర్దేశం వైపు.
జ్ఞానం సృష్టించబడడం నుండి జ్ఞానం స్వీకరించడం వైపు.
జాతీయ పాఠ్య ప్రణాళిక ఛట్రం (NCF), 2005 జ్ఞాన నిర్మాణాత్మక వాదాన్ని బలంగా సమర్థిస్తుంది. విద్యార్థి కేవలం ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే విషయాలను మౌనంగా వినే నిష్క్రియాత్మక స్వీకర్తగా ఉండకుండా, కృత్యాలు మరియు చర్చల ద్వారా అభ్యసన ప్రక్రియలో చురుకైన భాగస్వామిగా ఉంటూ స్వయంగా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకోవాలని NCF- 2005 ప్రధానంగా సూచించింది.
వామన్ ఒక ఉమ్మడి కుటుంబంలో నివసిస్తున్నాడు. అతని ఉపాధ్యాయులు మరియు స్నేహితులు అతని స్వభావాన్ని చాలా సర్దుబాటు చేసుకునేదిగా ఉంటుందని మరియు అందరితో బాగా ప్రవర్తిస్తాడని భావిస్తారు. ఇక్కడ వామన్ మూర్తిమత్వాన్ని ప్రభావితం చేసిన కారకం ఏ రకమైనది?
అనువంశికత.
అంతర్గత.
వ్యక్తిగత.
పరిసరం.
వామన్ ఉమ్మడి కుటుంబంలో నివసించడం వల్ల ఇతరులతో కలిసి ఉండటం, పంచుకోవడం మరియు సర్దుబాటు చేసుకోవడం వంటి సామాజిక లక్షణాలను సహజంగానే అలవర్చుకున్నాడు. ఇక్కడ అతని ప్రవర్తనను మార్చింది అతను పెరుగుతున్న సామాజిక వాతావరణం లేదా పరిసరం (Environment).
కింది వాటిలో నిబంధనకు ఉదాహరణను గుర్తించండి?
వంటగది ఆట ఆడుతున్న పిల్లవాడు.
క్రాస్వర్డ్ పజిల్ను పరిష్కరిస్తున్న పిల్లవాడు.
బొమ్మలోని విరిగిన భాగాలను యాదృచ్ఛికంగా సరిచేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న పిల్లవాడు.
థెరపీ ద్వారా పిల్లవాడు అపరిచితుల భయం నుండి బయటకు వచ్చుట.
నిబంధన (Conditioning) అంటే ఒక ఉద్దీపన మరియు ప్రతిస్పందన మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని మార్చడం. ఇక్కడ అపరిచితుడు అనే 'ఉద్దీపన'కు భయపడటం అనే పాత 'ప్రతిస్పందన'ను థెరపీ ద్వారా తొలగించి, ఆ భయం కలగకుండా కొత్త ప్రవర్తనను అలవర్చడం నిబంధన ప్రక్రియను సూచిస్తుంది.
కింది వాటిలో ఏది 'కృత్యాధారిత అభ్యసనం' ను కాకుండా 'కృత్యాన్ని' సూచిస్తుంది?
శారీరక కదలిక.
ఆలోచించడం మరియు వివేచనం.
చొరవ తీసుకోవడం.
క్రియాశీల పాత్ర.
'కృత్యాధారిత అభ్యసనం' అంటే కేవలం ఏదో ఒక పని చేయడం మాత్రమే కాదు, ఆ పని ద్వారా జ్ఞానాన్ని ఆర్జించడం. ఇందులో ఆలోచన, వివేచనం, చొరవ మరియు క్రియాశీల భాగస్వామ్యం ఉంటాయి. కానీ కేవలం 'శారీరక కదలిక' అనేది ఒక 'కృత్యం' మాత్రమే అవుతుంది. అది అభ్యసనానికి దారితీయవచ్చు లేదా తీయకపోవచ్చు. అంటే ప్రతి కృత్యం అభ్యసనం కాకపోవచ్చు, కానీ ప్రతి కృత్యాధారిత అభ్యసనంలో ఒక కృత్యం ఉంటుంది.
సావిత్రి చాలా మంచి ఉద్యోగం చేస్తుంది కానీ ఆమె భర్త వల్ల చాలా ఇబ్బంది పడుతోంది. ఆమె 5 సంవత్సరాల కుమార్తె కారణంగా ఆమె భర్త నుండి విడిపోవాలని కోరుకోవడం లేదు. పరిస్థితి మరింత వికటించి విడిపోవడం తప్ప వేరే మార్గం లేని స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు, ఆమె మానసికంగా చాలా కలత చెందింది. ఆమె సంప్రదించిన మంత్రణకుడు సమస్యను ఆమే విశ్లేషించుకొని, శాంతి మరియు ధైర్యంతో జీవించడానికి ఒక పరిష్కారాన్ని కనుగొనడంలో ఆమెకు సహాయపడ్డారు. ఇది ఏ రకమైన మంత్రణం?
ఎక్లెక్టిక్.
నిర్దేశిత.
అనిర్దేశిత.
నివారణాత్మక.
కార్ల్ రోజర్స్ ప్రతిపాదించిన అనిర్దేశిత మంత్రణ లో మంత్రణకుడు (Counselor) నేరుగా సలహాలు లేదా పరిష్కారాలు చెప్పకుండా, మంత్రణార్థి (Client) తన సమస్యను స్వయంగా తానే విశ్లేషించుకొని, సొంతంగా నిర్ణయం తీసుకునేలా స్నేహపూర్వక వాతావరణాన్ని కల్పిస్తాడు. సావిత్రి విషయంలో మంత్రణకుడు కేవలం సహాయకుడిగా ఉండి, ఆమెనే పరిష్కారం కనుగొనేలా ప్రోత్సహించారు కాబట్టి ఇది అనిర్దేశిత మంత్రణం అవుతుంది.
విరాట్ తండ్రి పాఠశాలలో విరాట్కి తప్పనిసరి అదనపు కృత్యంగా 'గుర్రపు స్వారీ' ఎంచుకున్నాడు కానీ విరాట్కు ఆసక్తి లేదు. అతను ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రతి వారం ఒక గుర్రపు స్వారీ తరగతికి హాజరయ్యాడు, ఆ సమయంలో అతను 'నడక' మరియు 'ట్రాట్' యొక్క ప్రాథమికాలను నేర్చుకున్నాడు. వేసవి సెలవుల తర్వాత అతను గుర్రపు స్వారీ తరగతికి వెళ్ళినప్పుడు అతను గతంలో నేర్చుకున్న 'నడక' మరియు 'ట్రాట్' చేయలేకపోయాడు. గుర్రపు స్వారీపై ఆసక్తి లేకపోవడం వలన దేనిని నిష్పాదనలో వైఫల్యానికి కారణంగా చెప్పవచ్చు?
పురోగమన అవరోధం.
దమనం.
తిరోగమన అవరోధం.
నిల్వ వైఫల్యం.
విరాట్కు గుర్రపు స్వారీపై ఆసక్తి లేకపోవడం వల్ల అతను నేర్చుకున్న విషయాలు అతని స్మృతి పథంలో బలంగా ముద్రించబడలేదు. ఇలా సమాచారం మెదడులో సరిగ్గా నిక్షిప్తం కాకపోవడాన్ని 'నిల్వ వైఫల్యం' (Storage Failure) అంటారు. దీనివల్ల కొంతకాలం తర్వాత ఆ నైపుణ్యాలను అతను తిరిగి ప్రదర్శించలేకపోయాడు.
కింది వాటిలో 'వైకేరియస్ లెర్నింగ్' కు ఉదాహరణను గుర్తించండి?
తన తాతలాగా తక్కువ స్వరంలో మాట్లాడుతున్న అబ్బాయి.
తన తల్లిలాగా మొక్కలకు నీళ్ళు పోస్తున్న అమ్మాయి.
తన తండ్రిలాగా దువ్వుకుంటున్న అబ్బాయి.
పెద్దలను గౌరవించినందుకు తన అక్క అందుకున్న ప్రశంసలను చూసిన అమ్మాయి, తను కూడా పెద్దలను గౌరవించడం.
అల్బర్ట్ బండూరా సాంఘిక అభ్యసన సిద్ధాంతం ప్రకారం ఒక వ్యక్తి ప్రవర్తనకు లభించే ప్రతిఫలాన్ని (బహుమతి లేదా శిక్షను) గమనించి, దాని ద్వారా మరొకరు నేర్చుకోవడాన్ని 'వైకేరియస్ లెర్నింగ్' అంటారు. ఇక్కడ అక్కకు వచ్చిన ప్రశంసలను (సానుకూల ఫలితం) చూసి చెల్లి ఆ ప్రవర్తనను అలవర్చుకోవడం దీనికి ఖచ్చితమైన ఉదాహరణ.